01 میزان 1398

RSS Facebook

اعلانات

خبر های جدید

Youtube Player

khantry design

اعلانات



کار شناسان :اساس آزادی بیان در عهد امان الله خان گذاشته شد

Written by  manager
Rate this item
(0 votes)

26 اسد/ کابل باختر
تاریخ افغانستان مشحون ازروایت ها و فراز و فرودهای تلخ و شیرین روزگار است اما، بیشتر صاحب‌نظران درخشان‌ترین و اثر گذارترین دوره رویدادهای مهم سیاسی و فرهنگی در افغانستان را به زمان شاه امان الله خان غازی نسبت می‌دهند.
به روایت تاریخ افغانستان، در سال 1924 در عهد شاه امان الله غازی بود که افغانستان صاحب نظام نامه یا قانون اساسی شد و نظام نامه مطبوعات نیز به وجود آمد و افغانستان، آزادی بیان متکی به قانون را تجربه کرد و بر بنیاد این نظام نامه، روزنامه‌ها، هفته‌نامه‌ها و ماه‌نامه‌ها در مرکز و ولایت‌های کشور چاپ شد.
خلاصه در زمان سلطنت امان الله خان تحولات عمیق و بنیادی در شئون مختلف زندگی مردم رونما شد که بخش رسانه‌ها و آزادی بیان نیز شامل این تحولات بود.
شماری به این باوراند که دوران شاه امان الله خان  غازی، دوران روشنگری و تحول بود و بعضی ها  چندان به این دیدگاه‌ها همسویی ندارند.
پوهندوی وحید غروال استاد دانشکده ژورنالیزم دانشگاه کابل، آزادی مطبوعات در دوره امانی را این‌گونه توصف می‌کند:
" آزادی مطبوعات در دوره امانی را می‌توان درخشان‌ترین عصر آزادی بیان خواند که در کنار تنفیذ نظام نامه‌ها، اولین نظام نامه 18 ماده‌یی مطبوعات در جدی سال 1303 خورشیدی تصویب و نافذ شد و با تنفیذ این نظام نامه بیش از 20 جریده دولتی و خصوصی که شامل رادیو، روزنامه، هفته نامه و مجله ها می‌شد ایجاد شد  و به فعالیت آغاز کرد و به خاطر سامان دهی امور این رسانه ها، ریاست مستقل مطبوعات به میان آمد و ولایت ها نیز دارای روزنامه های ولایتی شد".
وی روزنامه "امان افغان" را مهمترین جریده دولتی آنزمان عنوان کرد که زیر نظر عبدالهادی داوی سردبیر سابق  روزنامه سراج الاخبار افغانیه و از مشروطه خواهان آن عصر، نخستین شماره آن در 28 حمل 1298خورشیدی  به چاپ رسید و رادیوی افغانستان نیز در آن زمان کارش را آغاز کرد از جایگاه خوبی برخوردار شد.
دوکتور شریف ځدران سرمحقق بخش تاریخ اکادمی‌علوم افغانستان نیز در این خصوص حکایت‌هایی دارد و آزادی بیان امروزی را حاصل تلاش آن‌زمان می داند و تاکید می‌کند که با تصویب نظام نامه مطبوعات، آزادی بیان وارد فصل تازه‌یی شد و از آن به بعد تا حکومت طالبان، اذهان و افکار قید و بندی را نمی‌شناخت.
او هدف تصویب نظام نامه یا قانون مطبوعات و فعالیت رسانه ها در آن‌زمان را حفظ استقلال، رشد، انکشاف و دفاع از آزادی و استقلال کشور عنوان کرد و تاکید کرد که با وجود چالش‌های فنی، کار در راستای توسعه رسانه‌ها و مشروعیت آزادی بیان بیش از هر زمان دیگر به سرعت جریان داشت.
در ادامه، وی از روزنامه سراج الاخبار نام برد که در دور زعامت امیر حبیب الله خان توسط محمود طرزی مدیریت می‌شد که آزادی چندانی نداشت و در برابر نشر آن کشورهای ایران، هند بریتانیایی و حتی انگلیس واکنش‌ نشان می‌دادند و این روزنامه را همواره تهدیدی در برابر نظام خود می دانستند و اتهام ترویج روحیه ضد نظام کشورها را به آن روزنامه وارد می‌کردند که این امر سبب شده بود فعالیت‌های سراج الاخبار محدود و مقید باشد.
به این ترتیب محبت الله عظیمی استاد بخش تاریخ پوهنتون کابل نیز از پیشرفت‌ها در همه عرصه های اجتماعی به ویژه مطبوعات سخن می‌گوید که پس از تصویب و تنفیذ نظام نامه مطبوعات فعالیت‌های رسانه‌ها به گونه بی‌پیشینه گسترش یافت، این درحالی‌ بود که آزادی مطبوعات واژه‌ ناآشنا برای رسانه های بیشتر کشورهای جهان به شمول کشورهای آسیایی بود و رسانه‌ها همیشه زیر نظارت حکومت‌ها قرار داشتند.
به همین ترتیب سجیه دیک‌ اهل رسانه گفت که دوران امان الله خان را می‌توان دوران حاکمیت قانون در بخش های مختلف حیات اجتماعی سیاسی و فررهنگی تعریف کرد.
به روایت تاریخ، حدود هفتاد نظام نامه در آن‌زمان نافذ شد و شاه برای تطبیق و نظارت از آنها سفرهای متعددی  به ولایت های کشورانجام داد.
اوافزود، نظام نامه‌ها به آگاهی مردم رسانیده می‌شد، هفته یک یا دو بار ماموران موظف برای مردم نظام نامه‌ها را توضیح وتشریح می کردند و درکنار آن نظام نامه در روزنامه دولتی نیز نشرمی‌شد.
به این ترتیب زمانِ شاهِ غازی را می توان عصرتحول و تغییر درعرصه های مختلف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی تعریف کرد که آزادی بیان و رسانه‌ها نیزشامل آن می‌شد که وجود روزنامه‌ها، هفته نا‌مه‌ها و جراید در مرکز و ولایت‌های کشورمصداق این مدعاست. نثار "ایثار"

Leave a comment

Make sure you enter the (*) required information where indicated.
Basic HTML code is allowed.