اخبارفرهنگجامعه

یلدا درمیان مردم افغانستان نیز به عنوان شب “چله “ریشه یی تاریخی دارد

کابل/29 قوس/باختر

شب یلدا که درگسترۀ یک پارچه حوزۀ تمدنی پارسیان رسمی کهن محسوب می شود درمیان مردم افغانستان نیز به عنوان شب “چله “ریشه یی تاریخی دارد.

شب یلداکه درحقیقت نماد باور شکست تاریکی توسط نوراست درکشور ما که سال هاست سختی جنگ روز خوش را ازیاد مردم برده است.

 گرچه مانند همسایه ها ازاین شب تجلیل نمی شود اما بزرگان از گذشته های دور رویت می کنند که ساعات شب برای مرورگذشته های عبرت آموز اعضای خانواده دور هم جمع می شوند یک به دیگر قصه می کرند و برای روز های بهتر دعا می کردند.

 اگر چه تداوم جنگ و نا امنی باعث شده است که  مردم سنت شب یلدا را فراموش کنند اما با شکست طالبان وایجاد دولت موقت وبرگشت مهاجران که سال ها درایران بود وباش داشتند نام و رسم شب یلدا دوباره بلند شد.

ازآنجایی که رویت های تاریخی شب یلدادرفرهنگ کهن افغانان جایگاۀ ویژه داردکارشناسان نیز براین جایگاه تاکید می کنند.

آقا محمد آرین استاد زبان و ادبیات درانستیتوت تربیه معلم و بیدل شناس می گوید تاریخ افغانستان به این باور است که شب یلدا مانندجشن نوروز یکی از پرشکوه ترین جشن ها و مناسبت های تاریخی و فرهنگی افغانستان بوده است .

استاد آرین می گوید: شب یلدا درازترین شب سال است و یلدا معنی دراز نیز می دهد و تاریخچه این شب به تولد حضرت عیسی نیز مرتبط می دانند و مسیحیان این شب را به عنوان تولد عیسی مسیح جشن می گیرند.

استاد آرین درمورد خوردن تربوز درشب یلدا می گوید: ازرسوم قدیمی که هنوز هم برجاست ، خوردن تربوز درشب یلدا است .

 مردم به این عقیده بودندکه اگر درشب یلدا تربوز خورده شود بدنشان دربرابر گرما شدید تابستان وبیماری آن محافظت می شود ویا بعضی ها به این عقیده بودند که مصرف زردک ، زیتون و انار باعث محافظت از گزیدن مضرحشرات به خصوص گژدم می شود و یا هم خوردن سیرباعث دوری از درد مفاصل  می شود.

نبی مرد کهن سال که همواره از گذشته ها قصه می کند وی وکیل بلاک های خواجه رواش که از پنجشیر است اززبان پدرش دررابطه به شب یلدا چنین روایت می کند زمانی که نوجوان شده بودم، دست راست و چپ خود را شناختیم پدرم دربارۀ یلدا می گفت که طولانی ترین و تاریک ترین شب زمستان راشب یلدا است و این شب نا خوشایند و ترسناک است .

ازاین رو مردم دورهم جمع می شدند قصه می گفتند و شعر می خوانند تا از شر آفات  وبلاها درامان بمانند ، همچنان دراین شب میوه های تابستانی انار و تربوز باهم می خورند.

استاد جاویده احمدی رییس پوهنځی ژورنالیزم پوهنتون کابل دررابطه به شب یلدا (چله ) فلسفه وجودی آن می گوید :نخستین نکته یی که نیاکان ما به آن توجه داشتند زمان و وقت شناسی بود.

وی بابیان اینکه مردمان آن زمان چنین ابزارها ، تکنالوژی و این پیشرفت های علمی که اکنون است را دراختیار نداشتند و نسبت به زمان حساسیتی ویژه یی داشتند و حتی یک دقیقه روشنی را برتاریکی ترجیح می دادند .

 این زمان شناسی درحقیقت راز بقای تمدنی مادر فرایند پر پیچ و تاب چند هزار ساله تاریخی بوده است که اگر زمان را به رسمیت نشناسیم در حقیقت هرآن چه راکه داریم ،نداریم .

پرتونادری شاعرزبان دری می گوید: من شب یلدا را به خاطر ایستادگی روشنایی در برابر تاریکی گرامی می دارم .

وی می گوید یلدا چه طولانی ، ولی عاشقانه وپرنوراست شب روشن پرامیدی است که باید در ازدحام نگاه های مهربان بنشینم ولبخند را به خوبی بدانیم . بنشنیم نفس های مان را با هم یک دل کنیم وخاطرات سرشار راازمیان سینه های مان بیرون بریزیم تا خانه روشن شود.

به گفتۀ وی یلدا طولانی سال ، بهترین مجال برای نیم نگاهی کوتاه به لحظه ها است ، لحظه هایی که درسرعت عبور، خلاصه می شوند و می گذرند و این گذشتن ، بهترین پیام برای زیبا زیستن ماست ، زیرا شیرینی در کنارهم بودن لبخند های امروز ، هزار بار بهتر از اشک حسرت ریختن بر مزار جدایی های فرداست .

باید گفت که با آن که شب یلدا درسال یکبار می آید از هموطنان عزیز درخواست می شود تا ازرفتن دور همی های خانوادگی به منظور پیشگیری از ابتلا به کوید 19 وکاهش مرگ و میر ناشی ازاین بیماری درنظر بگیرند تا شب یلدای دیگر را شاهد باشیم و هشدارهای وزارت صحت عامه برای حفظ جان همدگیر رعایت کنیم..

 ختم/ ماری نبردآئین …ک…م

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا